Twee jaar corona: een overzicht in vogelvlucht

Twee jaar corona: een overzicht in vogelvlucht

Een greep uit de gebeurtenissen van maand tot maand

2019 Een geweldig jaar voor de luchtvaart

In januari 2020 klinken overal nog zeer positieve en optimistische geluiden over het afgelopen jaar 2019. Een paar voorbeelden: Ryanair heeft bijna 1 miljoen meer passagiers vervoerd, EasyJet is opnieuw gegroeid, Norwegian komt uit de rode cijfers, Delta Air Lines maakt meer winst. Ook onze eigen KLM doet het prima, en heeft in het afgelopen jaar 400 kersverse piloten aangenomen. Maar ook de luchthavens zijn positief: Schiphol vraagt toestemming voor uitbreiding van het aantal starts en landingen, Lelystad, al tijden klaar voor commerciële vluchten, verwacht dit jaar daarmee te starten. Heathrow heeft plannen om uit te breiden.

2020 Rampjaar, wereldwijd verliest de luchtvaart 137,7 miljard dollar

Eind januari. De eerste signalen: vluchten van en naar China worden beperkt

Er wordt wel gevlogen maar op minder bestemmingen. Lufthansa annuleert al snel alle vluchten naar China, maar vliegt nog wel op Hongkong. KLM besluit aanvankelijk door te vliegen, maar komt hier snel op terug. En al spoedig annuleren de meeste maatschappijen bijna alle vluchten naar China.

 

Wegens het grote risico op besmetting spant de Amerikaanse vakbond APA (Allied Pilots Association) een rechtszaak aan tegen American Airlines om hen te dwingen vluchten naar China te staken.

Februari. Het wordt ernst: naast China en Azië vervallen steeds meer andere bestemmingen

Qatar Airways vermindert vluchten naar Zuid-Korea en Iran. EasyJet beperkt vluchten naar Italië. Brussels Airlines beperkt veel Europese vluchten, vooral naar Noord-Italië. De eerste maatschappijen komen in moeilijkheden. Cathay Pacific vraagt personeel om vrijwillig verlof op te nemen. Ook EasyJet biedt onbetaald verlof aan. Lufthansa zet ruim 20 vliegtuigen aan de grond.

Maart. Steeds meer vluchten worden geschrapt: de lucht wordt leeg

British Airways beperkt de vluchten naar New York, Korean Air schrapt bijna alle vluchten naar Europa. Flybe gaat failliet. Corendon en Sunweb annuleren alle vakantiereizen. Norwegian schrapt 85% van alle vluchten, Ryanair 80%, en IAG 75%. Brussels Airlines stopt tenminste een maand alle operaties. De capaciteit van Air France-KLM stopt bijna geheel. Alle A-380’s van Air France blijven aan de grond. De 747’s van KLM worden versneld uitgefaseerd.

Inmiddels staan er wereldwijd ruim 7500 vliegtuigen geparkeerd.

April. Dieptepunt: maatschappijen komen in grote problemen

KLM verlengt tijdelijke contracten niet. Condor vraagt staatssteun. Air France-KLM is in gesprek met de Franse en Nederlandse overheid over steun. Air Baltic ontslaat 700 medewerkers. Wizz Air ziet zich genoodzaakt 1000 medewerkers te ontslaan. Australië stelt 165 miljoen dollar beschikbaar voor Qantas en andere Australische maatschappijen.

Lufthansa geeft aan niet zonder steun te kunnen overleven.

Mei. Reisbeperkingen worden versoepeld: voorzichtig optimisme maar de problemen zijn nog lang niet voorbij

Lufthansa verwacht in het najaar het netwerk langzaam weer te kunnen opbouwen. KLM start begin mei weer heel voorzichtig op. Ook Garuda en Qatar Airways denken weer aan opbouwen van het netwerk. Ryanair kondigt aan om in juli weer 40% van het netwerk op te starten. Finnair heeft ook plannen om in de zomer 30% van het vliegschema te realiseren. Transavia wil vanaf juni weer naar Spanje, Portugal en Griekenland. Air Baltic boekt de laatste week van mei 500% meer passagiers dan in  de eerste week van die maand.

Tot zover de positieve geluiden. Daar staat tegenover dat Ryanair van plan is om 3000 werknemers te ontslaan. United Airlines denkt aan massaontslag in het najaar, Virgin Atlantic ontslaat ruim 3000 werknemers. EasyJet wil een derde van het personeel ontslaan. Thai Airways vraagt uitstel van betaling, en KLM biedt een vrijwillige vertrekregeling aan.

Juni. Optimisme zet door: meer vraag naar vliegreizen naast een toename van de problemen

Veel maatschappijen, onder wie  KLM, EasyJet, Lufthansa, American Airlines, SAS en Transavia, kondigen aan vanaf juli hun netwerk weer gedeeltelijk op te starten.

Maar deze positieve signalen verhinderen niet dat er draconische maatregelen worden genomen. Qantas ontslaat 6000 medewerkers, WestJet 3000. British Airways ontslaat 300 piloten. Transavia biedt net als KLM een vrijwillige vertrekregeling aan. Air Mauritius vliegt tot augustus helemaal niet meer. Level Europe gaat failliet. Ook Air France denkt over een vrijwillige vertrekregeling voor ongeveer 8000 medewerkers, onder wie 300 piloten. En ook Emirates verwacht 600 piloten te moeten ontslaan.

KLM krijgt een lening van 2,4 miljard euro waarbij de overheid garant staat, waarnaast de overheid zelf ook nog eens een lening van 1 miljard verstrekt. Voorwaarde is onder andere dat personeel salaris inlevert. Dit treft voornamelijk de duurbetaalde piloten.

Air France treft een aparte regeling met de Franse overheid.

Juli. Groei: verdere uitbreiding netwerk naast grote ontslagrondes

Veel maatschappijen breiden hun netwerk weer langzaam verder uit: een kleine greep: Easyjet hervat vluchten vanuit Berlijn, Transavia vliegt weer vanaf Eelde, SAS en Finnair zien het aantal passagiers groeien, Air France verwacht in het najaar weer op 60% van haar routes te vliegen, en ook KLM vliegt zowel Europees als intercontinentaal op steeds meer bestemmingen.

Maar dit goede nieuws gaat ten koste van grote reorganisaties. Air France meldt 6500 banen te willen schrappen, United Airlines overweegt ruim 3000 werknemers te moeten ontslaan, Emirates praat over mogelijk 9000 ontslagen. In middels hebben ruim 2000 medewerkers van KLM zich gemeld voor de vrijwillige vertrekregeling. American Airways waarschuwt voor een mogelijk verlies van 25.000 banen.

Augustus. Keerpunt: na de optimistische vooruitzichten komen er nieuwe reisbeperkingen

In het begin van de maand overheerst het optimisme nog: Emirates begint het A380 netwerk op te starten, Ryanair zit weer op 60% van het aantal reguliere vluchten en Alaska Airlines zag een stijging van 150% het aantal passagiers.

Echter het aantal besmettingen stijgt wereldwijd, daarom voert een groeiend aantal landen reisbeperkingen in. Er vallen nu op grote schaal vluchten uit: bij KLM verdwijnen 800 banen, Qantas stopt met intercontinentale vluchten, de opschaling van het Europese netwerk van KLM gaat niet door en Finnair schrapt een groot aantal Europese bestemmingen.

Al met al blijkt augustus nog net iets minder slecht te verlopen dan juli. Maar de prognose voor de nabije toekomst is somber.

September. Herstel blijft uit

Lufthansa is bang dat er boven de 22.000 aangekondigde ontslagen nog meer banen zullen verdwijnen. Tot 2020 wil Lufthansa ruim duizend banen voor piloten schrappen. Qantas stalt haar complete A380 vloot voor drie jaar in de Mojavewoestijn in Californië. Virgin Atlantic schrapt ruim 1000 banen boven de al eerder aangekondigde 3500. EasyJet verlaagt de geplande capaciteit met 40%. Transavia vliegt niet meer op de Griekse eilanden.

Oktober. De malaise bij de passagiersvluchten zet door, toename van vrachtvluchten

Veel maatschappijen nemen  versneld afscheid van de passagiersversie van de Boeing 747, terwijl de vrachtversie van de Jumbo volop aan het werk blijft. Het gaat vooral om het vervoer van medische goederen. Ook bereiden maatschappijen zich voor op het vervoer van vaccins. KLM verwacht nog eens 1500 banen te moeten laten vervallen boven de al aangekondigde 5000. South African Airways zet alle activiteiten stil, EasyJet schrijft voor de eerste keer rode cijfers, Etihad Airways houdt al haar A380’s aan de grond.  Bij Cathay Pacific verdwijnen 8500 banen en KLM biedt voor de tweede keer een vrijwillige vertrekregeling aan.

November. De situatie blijft onveranderd slecht. De eerste vaccins worden vervoerd

Engeland verbiedt alle vakantiereizen. Ook Ryanair in de rode cijfers. Thai Airways biedt alle 747’s te koop aan. Norwegian stuurt nog eens 1600 medewerkers met onbetaald verlof, en vraagt faillissementsbescherming aan. Ruim 500 medewerkers van KLM melden zich voor de tweede vrijwillige vertrekregeling. Air France-KLM vervoert een lading Chinese vaccins naar Chili. Virgin is klaar om vaccins te vervoeren, en United Airlines vervoert de eerste Pfizer vaccins.

December. Opkomst van de Britse variant

Grote vraag bij Lufthansa naar zowel zon- als sneeuwvakanties tijdens de kerst. Hoewel geadviseerd wordt om niet naar het buitenland te gaan, zijn deze reizen niet verboden. Maar TUI en Corendon stoppen tot maart alle zon- en sneeuwvluchten. De behoefte aan cargovluchten blijft groeien.

In verband met de zeer besmettelijke Britse variant mogen er vanaf 20 december geen vliegtuigen uit Engeland meer landen in Nederland. Een groeiend aantal landen verbiedt vluchten van en naar het verenigd Koninkrijk. Maar al snel zijn reizigers uit Zuid Afrika (waar de eveneens zeer besmettelijke Zuid Afrikaanse variant is opgedoken) en het verenigd Koninkrijk weer welkom mits ze een negatieve test kunnen overleggen en bij aankomst 10 dagen in quarantaine gaan. Suriname sluit het gehele luchtruim behalve voor vrachtvervoer.

2021 Dieptepunt is achter de rug, wereldwijd een verlies van (slechts) 52 miljard dollar

Januari. Steeds minder vluchten door toenemende zorgen over de opmars van de Britse variant

Reizigers uit het Verenigd Koninkrijk en Zuid Afrika moeten zowel een PCR test als een sneltest ondergaan voordat ze Nederland in mogen. Norwegian besluit met alle long haulvluchten te stoppen en zich te concentreren op het Europese netwerk. Er komt een tijdelijk vliegverbod voor het VK, Zuid Afrika en Zuid Amerika. KLM kondigt aan nog eens 1000 banen te moeten schrappen. Daarbij gaat het om 100 banen in de cockpit. Air Belgium en Air Antwerp stoppen alle vluchten in ieder geval tot 1 maart.

Februari. Het blijft tobben met hier en daar een lichtpuntje

Brussels Airlines ziet zich door de pandemie gedwongen ook haar laatste A330-200 naar de sloop te brengen. Alleen heet dat in de luchtvaart demontage. De vliegverboden van en naar het Verenigd Koninkrijk, Zuid Afrika en Zuid Amerika worden tenminste tot begin maart verlengd. Marokko voert voor een aantal landen, waaronder Nederland een inreisverbod in.

Ook Schiphol maakt moeilijke tijden door, in 2020 werd een verlies van ruim een half miljard euro geleden. KLM maakt bekend in het afgelopen jaar ruim 1 miljard euro te hebben verloren. Pieter Elbers, CEO van KLM, houdt echter de moed er in! Hij is voorzichtig optimistisch: KLM zal ook na de crisis een belangrijke en verantwoorde speler in de luchtvaart blijven. Om dit te kunnen realiseren is het herstructureringsplan “Van meer naar beter” opgesteld.

Maart. Het is nog steeds moeilijk, maar er schijnt licht aan de horizon

United Airlines verwacht dat het aantal zakelijke vluchten uiteindelijk weer op het oude niveau zal terugkeren. Mensen hebben meer dan genoeg van zoomvergaderingen en bedrijven hebben weinig vertrouwen in online verkoopgesprekken. De EU wil nog voor de zomer een gezondheidspaspoort waarmee men weer vrij zou moeten kunnen reizen. Qantas heeft eindelijk toestemming voor repatriëringsvluchten om de tienduizenden in het buitenland gestrande Australiërs naar huis te halen. IJsland stelt zijn grenzen open voor iedereen die volledig is gevaccineerd. En bij wijze van test organiseert Sunweb een proefvakantie naar Rhodos. Hoewel men op de plaats van bestemming het hotelterrein niet mocht verlaten was de belangstelling overweldigend: meer dan 17.000 liefhebbers meldden zich aan voor de 189 tickets. American Airlines verwacht in mei zijn gehele vloot weer in de lucht te hebben.

Maar de vliegverboden naar het VK, Zuid Afrika en een aantal Zuid Amerikaanse landen worden verlengd tot 1 april. Schiphol beleefde een zeer slechte maand; slechts een half miljoen reizigers maakte gebruik van de luchthaven.

April. Optimisme zet door

In de VS is er sprake van een structurele groei van het aantal passagiers. Dit komt mede door het goed lopende vaccinatieprogramma. Delta Airlines vindt het weer veilig om de middelste stoel te verkopen. Bovendien verwacht men dat de groei van het luchtverkeer zal doorzetten. Ook United Airlines kijkt er zo tegen aan, en wil op korte termijn ruim driehonderd piloten terugroepen. South West en American Airlines doen hetzelfde en halen piloten terug van de vrijwillige vertrekregeling. Uit een groot internationaal onderzoek blijkt dat 60% van de Europese zakenreizigers niet van plan is om minder te gaan vliegen. Wizz Air kondigt aan in de zomer ruim honderd nieuwe bestemmingen op te nemen. American Airlines verwacht aan het eind van de zomer alle piloten weer aan in de lucht te hebben. Na ruim een jaar kan er weer quarantainevrij gevlogen worden tussen Australië en Nieuw Zeeland. British Airways ziet als een van de weinigen weer mogelijkheden voor de A-380.

Air France-KLM krijgt van de EU toestemming voor nieuwe steun van 4 miljard euro.

Mei. Luchtvaart trekt verder aan

De proefvakantie wordt uitgebreid! Om te onderzoeken onder welke voorwaarden men nu veilig naar de favoriete zonbestemmingen kan vliegen organiseert de reisbranche samen met de overheid proefvakanties. Corendon krijgt bijna 70.000 aanmeldingen. Dit laat maar weer eens zien hoe men deze vluchten gemist heeft. Vanaf half mei mag er vanuit de EU weer gereisd worden naar veilige landen, en omgekeerd laat de EU nu ook gevaccineerde reizigers uit veilige landen toe. Schiphol ziet het aantal passagiers snel groeien. Het zomernetwerk van KLM is uitgebreider dan in 2019. Wel een minpuntje: Oostenrijk wil uit angst voor de Indiase variant geen vluchten uit het VK toelaten.

Juni. Steeds meer vliegtuigen worden uit de opslag gehaald.

Het blijkt echter wel zaak te zijn om de lang gestalde vliegtuigen goed te inspecteren. In meerdere gevallen werd bijvoorbeeld vergeten om hoezen om vitale instrumenten weg te halen. En het landingsgestel van de A-380 bleek een ideale woonplaats voor ratelslangen te zijn. Het gaat de goede kant uit. Air New Zealand ziet het aantal passagiers sterk toenemen, Airbus verhoogt de productie. Je ziet weer de vertrouwde condens strepen in de lucht. Emirates laat inmiddels weer 30 A-380’s  vliegen (zonder slangen). Delta Air Lines verwacht op basis van het toenemend aantal vakantie- en zakenreizen de komende jaren meer dan duizend piloten nodig te hebben. Het Amerikaans managementadviesbureau Oliver Wyman voorspelt zelfs een tekort van 60.000 piloten rond 2030.

Juli. Herstel zet wel door, maar de snelle verspreiding van de deltavariant zorgt voor vertraging

De steeds veranderende regels zorgen er in eerste instantie voor dat het luchtverkeer binnen Europa maar moeizaam van de grond komt. Nederland kleurt rood op de coronakaart en veel landen hanteren strenge inreisbepalingen voor Nederlanders. Aan het eind van de maand hanteren de lidstaten eindelijk dezelfde regels waardoor vakantievluchten makkelijker worden. Ook kunnen reizigers uit de VS weer Europa in, Europeanen daarentegen mogen nog niet naar de VS. Australië halveert het aantal inkomende reizigers. Voor de veiligheid van crew en passagiers stopt het Zuid-Afrikaanse Comair deze maand alle operaties. Ryanair ziet herstel en begint een wervingscampagne voor 2000 nieuwe piloten. Air France-KLM vraagt bij zowel Boeing als Airbus een offerte voor 160 nieuwe vliegtuigen. Airbus ziet het aantal bestellingen weer toenemen. En Pieter Elbers, topman van KLM, verwacht dat de commerciële luchtvaart over 2,5 jaar weer op het niveau van voor de pandemie zal liggen.

Augustus – Oktober. Het gaat nu duidelijk de goede kant uit. Discussie over vaccinatieplicht voor personeel en passagiers

KLM verwacht dat binnenkort geen overheidssteun meer nodig zal zijn. Lufthansa haalt door de groeiende vraag naar vakantiereizen zijn 747’s weer uit de stalling. Het aantal passagiers op Schiphol verdubbelt vergeleken met een jaar geleden. KLM zoekt weer personeel. Qantas biedt  gevaccineerde passagiers extra voordelen. United Airlines, Qantas, Swiss en Lufthansa voeren een vaccinatieplicht voor de bemanning in. Alle reizigers uit de VS moeten met ingang van begin september in quarantaine. Canada laat gevaccineerde reizigers toe. Wizz Air draait de salarisverlaging van zijn piloten terug. Ook het aantal passagiers op Eindhoven Airport neemt weer toe. KLM sluit het derde kwartaal voor het eerst af met winst.

November – December. Groei zet door, maar de vierde golf rukt op

In november vervallen de reisbeperkingen in Amerika voor gevaccineerde reizigers uit Europa. Boeing verwacht dat alleen al voor de Aziatische markt er in de komende twintig jaar bijna 18.000 nieuwe vliegtuigen (bij voorkeur Boeings) nodig zullen zijn. En die toestellen vragen dan om 230.000 nieuwe piloten. Ook Ryan Air maakt weer winst in het derde kwartaal. Anderhalve meter en mondkapjesplicht komen terug op Schiphol.

Tot zover een impressie van twee jaar corona.